तन्दुरीको भट्टीदेखि पाँचतारे होटलको हेड सेफसम्म: खोटाङका भोलबहादुरको यात्रा
तन्दुरको आगो, मसलाको सन्तुलन र भान्साको अनुशासनबाट नेतृत्व सिकेका भोलबहादुर विश्वकर्माको यात्रा एउटा परिकार बनाउने सीपबाट सुरु भएर सिंगो भान्साको नेतृत्व गर्ने तहसम्म पुगेको छ। भारतमा अनिश्चित भविष्य बोकेर काम खोज्दै हिँडेका उनले निरन्तर सिकाइ, मेहनत र जिम्मेवारीबोधकै बलमा आफ्नो परिचय स्थापित गरेका छन् ।
खोटाङबाट भारत जाँदा भोलबहादुर विश्वकर्मासँग भविष्यको कुनै स्पष्ट योजना थिएन। कहाँ काम गर्ने, कुन क्षेत्रमा अघि बढ्ने र जीवनले कस्तो मोड लिनेछ भन्ने उनलाई थाहा थिएन। उनलाई यति मात्र थाहा थियो—काम गर्नुपर्छ, नयाँ कुरा सिक्नुपर्छ र आफ्नो भविष्य आफैँ बनाउनुपर्छ ।
त्यही सामान्य चाहनाले उनलाई भान्सासम्म पुर्यायो। भान्साले तन्दुर चिनायो, तन्दुरले पाककलाको अनुशासन सिकायो र वर्षौंको अभ्यासले उनलाई अरूको नेतृत्व गर्न सक्ने बनायो। आज उनी काठमाडौंको फेयरफिल्ड बाइ म्यारियटमा हेड सेफका रूपमा कार्यरत छन्। भारतीय पाककलामा गहिरो अनुभव हासिल गरेका उनी अब स्वाद र गुणस्तर कायम राख्ने जिम्मेवारीसँगै नयाँ पुस्ताका सेफलाई दक्ष बनाउने काममा पनि उत्तिकै चासो राख्छन् ।
उनको यात्रा केवल एउटा पाककर्मीको व्यावसायिक उन्नतिको कथा होइन। अवसरको खोजीमा निस्किएको एउटा युवा कसरी सीप, अनुशासन र निरन्तर सिकाइका माध्यमबाट नेतृत्वको तहसम्म पुग्न सक्छ भन्ने उदाहरण पनि हो ।
अनिश्चित सुरुआत, सिक्ने रहर
भारत पुगेको करिब दस दिनपछि भोलबहादुरले एउटा क्लबमा काम पाए। काम खासै आकर्षक थिएन। उनी त्यहाँ करिब दुई महिना मात्र बसे। तर त्यही छोटो अवधिमा उनले आफ्नो भविष्यको दिशा बदल्ने एउटा कुरा भेट्टाए, भान्सामा काम गर्ने सेफहरूको सीपप्रतिको आकर्षण।
उनी खाना कसरी तयार पारिन्छ, सामग्री कसरी मिलाइन्छ र परिकारलाई स्वादिष्ट बनाउन केकस्ता प्रक्रिया अपनाइन्छन् भन्ने कुरा ध्यान दिएर हेर्थे । अरूले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरिरहेका हुन्थे, उनी भने त्यहाँबाट केही नयाँ सिक्ने अवसर खोजिरहेका हुन्थे ।
त्यसअघि पाककला उनको निश्चित व्यावसायिक लक्ष्य थिएन। तर काम गर्दै जाँदा भान्साप्रतिको रुचि बढ्दै गयो। खाना बनाउने प्रक्रियाले उनलाई आकर्षित गर्न थाल्यो र त्यसैलाई आफ्नो पेसा बनाउने सोच विकास भयो ।
धेरै मानिसका लागि सुरुआती काम एउटा अवसरबाट अर्को अवसरमा पुग्ने माध्यम मात्र हुन्छ। भोलबहादुरले भने त्यही कामलाई सिकाइको आधार बनाए ।
आज आफ्नो यात्रालाई फर्केर हेर्दा उनको सुरुआती अनुभवले नेतृत्वको एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष सम्झाउँछ—नेतृत्वको सुरुआत पदबाट होइन, सिक्ने बानीबाट हुन्छ। अरूले कसरी काम गर्छन् भन्ने बुझ्ने, प्रश्न गर्ने र आफूलाई सुधार्ने व्यक्तिले नै पछि ठूलो जिम्मेवारी सम्हाल्ने आधार तयार गर्छ ।
तन्दुरको आगोमा खारिएको सीप
क्लबपछि भोलबहादुरले एउटा क्याटरिङ कम्पनीको तन्दुरी विभागमा काम गर्ने अवसर पाए। सुरुमा उनी त्यहाँ अस्थायी रूपमा काम गर्थे। तर पाककलाप्रतिको बढ्दो रुचिले उनलाई करिब दुई वर्ष त्यही क्षेत्रमा टिकायो ।
तन्दुरी परिकार पकाउन प्रयोग गरिने विशेष प्रकारको भट्टीलाई तन्दुर भनिन्छ। उच्च तापक्रममा खाना पकाइने यो प्रविधिमा मासुको म्यारिनेसन, मसलाको मात्रा, आगोको तापक्रम र पकाउने समयको विशेष महत्त्व हुन्छ। कबाब, तन्दुरी चिकेन र नानजस्ता परिकारको स्वाद तथा बनावट यिनै पक्षको सन्तुलनमा निर्भर गर्छन् ।
भोलबहादुरले त्यहीँबाट भारतीय पाककलाका आधारभूत सीप सिके। मासुमा मसला मिलाउने, म्यारिनेसन गर्ने, आगोको तापक्रम बुझ्ने, परिकारलाई सही समयमा पल्टाउने र अपेक्षित बनावट कायम राख्ने अभ्यास उनको दैनिक कामको हिस्सा बन्यो ।
उनले बिस्तारै बुझ्दै गए, भारतीय पाककला भनेको धेरै मसला प्रयोग गर्नु मात्र होइन। कुन सामग्री कति प्रयोग गर्ने, त्यसलाई कसरी पकाउने र विभिन्न मसलाको स्वाद कसरी सन्तुलित बनाउने भन्ने ज्ञान नै यसको आधार हो।
तन्दुरको आगोले उनलाई धैर्य सिकायो। मसलाले सन्तुलनको महत्त्व बुझायो। भान्साको वातावरणले अनुशासन सिकायो। गल्ती हुँदा त्यसलाई सच्याएर पुनः अभ्यास गर्ने बानी बस्यो।
यी पाठ पछि उनको नेतृत्व शैलीका आधार बने। भान्सामा एउटा सामग्रीको मात्रा नमिल्दा परिकारको स्वाद बदलिन सक्छ। त्यसैगरी, टोलीमा कुनै एउटा जिम्मेवारी बेवास्ता हुँदा समग्र काम प्रभावित हुन सक्छ। त्यसैले प्रत्येक काममा सन्तुलन र अनुशासन आवश्यक हुन्छ भन्ने उनले व्यवहारबाट सिके ।
दिल्लीमा प्रमाणित भएको व्यावसायिकता
सन् २००९ मा भोलबहादुरले दिल्लीको वसन्तकुञ्जस्थित किया किनोश रेस्टुरेन्टमा भारतीय तन्दुरी विभागको कमिस टुका रूपमा काम सुरु गरे। यो उनको व्यावसायिक यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण चरण थियो।
त्यहाँ उनले म्यारिनेसन, मसलाको मिश्रण, परिकारको निश्चित मात्रा र प्रस्तुतिसम्बन्धी सीपमा थप दक्षता हासिल गरे। उनका पूर्वरोजगारदाताले उनलाई भारतीय तन्दुरका विशेषज्ञका रूपमा उल्लेख गर्दै इमानदार र समयपालन गर्ने कर्मचारीका रूपमा प्रशंसा गरेका थिए।
करिब एक वर्ष सात महिना त्यहाँ काम गर्दा उनले एउटा महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक सत्य बुझे—एकपटक राम्रो परिकार बनाउनु र हरेकपटक उस्तै गुणस्तरको परिकार बनाउनु फरक कुरा हुन्।
रेस्टुरेन्ट वा होटलमा पाहुनाले हरेकपटक उस्तै स्वाद, मात्रा र प्रस्तुति अपेक्षा गर्छन्। आज उत्कृष्ट बनेको परिकार भोलि पनि उस्तै गुणस्तरमा तयार हुनुपर्छ। त्यसका लागि सीपसँगै निश्चित मापदण्डको पालना, समय व्यवस्थापन र निरन्तर अभ्यास आवश्यक हुन्छ।
भोलबहादुरका लागि गुणस्तरमा निरन्तरता कायम राख्नु व्यावसायिकताको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बन्यो। पछि नेतृत्वको जिम्मेवारी सम्हाल्दा पनि उनले यही सिद्धान्तलाई प्राथमिकता दिए।
नेतृत्वमा पनि एकपटक राम्रो निर्णय लिनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। परिस्थितिअनुसार निरन्तर सही निर्णय लिन सक्नु र आफ्नो जिम्मेवारीप्रति भरपर्दो रहनु नै विश्वासको आधार हो।
एउटा फुड टेस्ट, करिअरको नयाँ मोड
दिल्लीको कन्नट प्लेसस्थित एउटा बार तथा रेस्टुरेन्टमा डेमी सेफका रूपमा केही समय काम गरेपछि भोलबहादुरलाई द वेस्टिन गुडगाउँबाट फोन आयो। त्यहाँ काम गरिसकेका एक वरिष्ठ सहकर्मीले उनको नाम सिफारिस गरेका थिए।
पाँचतारे होटलमा काम गर्ने अवसर उनका लागि ठूलो उपलब्धि थियो। तर त्यहाँ प्रवेश गर्न आफ्नो सीप प्रमाणित गर्नुपर्ने थियो। होटलका वरिष्ठ सेफहरूसामु खाना बनाएर देखाउनुपर्ने फुड टेस्ट तय भयो।
यस्तो अवसरमा आफूलाई योग्य देखाउन धेरै परिकार बनाउने वा आफूलाई नआउने कुरा पनि जानेजस्तो देखाउने दबाब हुन सक्छ। भोलबहादुरले भने आफूले राम्रोसँग जानेको परिकार नै बनाउने निर्णय गरे। उनले वर्षौं अभ्यास गरेको भारतीय र तन्दुरी परिकार तयार पारे।
उनको प्राथमिकता अरूलाई प्रभावित पार्न जटिल परिकार बनाउनु थिएन। आफूले जानेको सीपलाई उत्कृष्ट ढङ्गले प्रस्तुत गर्नु थियो। परिकारको स्वाद र प्रस्तुतिबाट प्रभावित भएपछि होटलले उनलाई कमिस टुका रूपमा नियुक्त गर्यो।
त्यो अवसरले उनलाई आफ्नो वास्तविक दक्षतामाथि भरोसा गर्न सिकायो। आफूले जानेको काममा मेहनत गर्नु र त्यसलाई राम्रोसँग प्रस्तुत गर्नु नै विश्वास जित्ने आधार रहेछ भन्ने उनले अनुभव गरे।
नेतृत्वमा पनि सबै कुरा जानेको देखिनु आवश्यक छैन। आफूलाई के आउँछ, के सिक्न बाँकी छ र कहाँ सहयोग चाहिन्छ भन्ने स्पष्ट हुनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। आफ्नो सीमाबारे इमानदार रहँदै सीपको विकास गर्न सक्ने व्यक्तिले नै दीर्घकालीन विश्वास कमाउन सक्छ।
४०० पाहुनाको जिम्मेवारी र टिमवर्कको परीक्षा
द वेस्टिनमा पुगेपछि भोलबहादुरले पाककलाको अर्को संसार देखे। त्यहाँ स्वादिष्ट खाना बनाउन जान्नु मात्र पर्याप्त थिएन। खाद्य स्वच्छता, मानक परिकार विधि, खाना पकाउनुअघिको तयारी, समय व्यवस्थापन, सञ्चार र सामूहिक कार्यसम्पादन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण थिए।
उनले वरिष्ठ सेफहरूबाट सिकेका कुरा व्यवहारमा उतार्न थाले। आफ्नो काम पूरा गर्नुका साथै अरूको काम बुझ्ने र समग्र भान्साको कार्यप्रणालीसँग आफूलाई जोड्ने अभ्यास गरे। त्यही क्रममा उनी कमिस वानमा बढुवा भए। उनले त्यहाँ तीन वर्ष सात महिना काम गरे।
त्यस अवधिका दुई अनुभवले उनको व्यावसायिक आत्मविश्वास बढाए। एउटा भोजमा ३५० र अर्कोमा ४०० पाहुनाका लागि तन्दुरी परिकार तयार गर्ने जिम्मेवारी उनले एक्लै सम्हाले।
ठूलो संख्यामा पाहुनालाई समयमै खाना पस्कनु केवल पकाउने काम थिएन। त्यसका लागि तयारी, तापक्रम, समय, परिकारको गुणस्तर र सेवाको गतिबीच सन्तुलन मिलाउनुपर्थ्यो। सानो कमजोरीले पनि समग्र सेवामा असर पार्न सक्थ्यो।
यी अनुभवले उनलाई दबाबमा पनि संयमित भएर काम गर्न र आफ्नो जिम्मेवारीको परिणामप्रति उत्तरदायी बन्न सिकाए।
त्यसैगरी, उनले काम गरेको टोलीले खाद्य सुरक्षा परीक्षणमा ९६.७५ प्रतिशत अङ्क हासिल गर्न योगदान पुर्यायो। यो उपलब्धिले उनलाई अर्को पक्ष बुझायो—उत्कृष्ट नतिजा एउटै व्यक्तिको सीपले मात्र सम्भव हुँदैन। त्यसका लागि सबै सदस्यले एउटै मापदण्ड बुझ्नुपर्छ र त्यसअनुसार काम गर्नुपर्छ।
भान्सामा एक जनाले उत्कृष्ट खाना बनाए पनि सरसफाइ कमजोर भयो, तयारी अधुरो रह्यो वा टोलीबीच सञ्चार भएन भने समग्र सेवा प्रभावित हुन्छ। त्यसैले नेतृत्व भनेको सबै काम आफैँ गर्नु होइन, सबैले आफ्नो जिम्मेवारी प्रभावकारी ढङ्गले पूरा गर्न सक्ने वातावरण बनाउनु हो।
भारतका स्वाद, फरक संस्कृति र निरन्तर सिकाइ
दिल्लीमा भारतीय तन्दुरी परिकारमा दक्षता हासिल गरेका भोलबहादुरको सिकाइ त्यहीँ रोकिएन। उनी हैदराबादस्थित सेराटन होटलमा पुगेपछि दक्षिण भारतीय पाककलासँग परिचित भए।
भारतका उत्तरी र दक्षिणी क्षेत्रका परिकारमा स्वाद, सामग्री, मसला र पकाउने प्रविधिका दृष्टिले उल्लेख्य भिन्नता छ। अवधको नरम गलौटी कबाब, पञ्जाबको टिक्का, राजस्थानको पिरो लाल मासदेखि दक्षिण भारतका चेट्टिनाड परिकार र मीन मोइलीसम्म भारतीय पाककलाको विविधता निकै फराकिलो छ।
नयाँ क्षेत्रका परिकार सिक्दा उनले आफ्नो पुरानो ज्ञानलाई पर्याप्त ठान्न मिल्दैन भन्ने बुझे। एउटै देशभित्र पनि भौगोलिक अवस्था, स्थानीय सामग्री, सांस्कृतिक परम्परा र स्वादको रुचिले पाककलालाई फरक बनाउँछ।
सेराटनमा उनले सेफ दी पार्टीका रूपमा बढुवा पाए। त्यसपछि बेंगलुरुको द डेनमा पनि यही भूमिकामा काम गरे। अब उनको ध्यान आफ्नै परिकारमा मात्र सीमित थिएन। उनी गुणस्तर, समय, टोलीको कार्यक्षमता र पाहुनाको अनुभवलाई एकैसाथ हेर्न थालेका थिए।
नयाँ सहरले उनलाई नयाँ परिकार मात्र सिकाएनन्, फरक कार्यसंस्कृति र काम गर्ने शैली पनि चिनाए। यही अनुभवले उनको सोचलाई फराकिलो बनायो।
उनको यात्राले एउटा सरल सन्देश दिन्छ—अनुभव बढ्दै जाँदा सिक्ने आवश्यकता घट्दैन, बरु बढ्छ। नेतृत्वमा पुगेपछि आफूलाई सबै कुरा थाहा छ भन्ने ठान्नु विकासको अन्त्य हो। नयाँ कुरा सिकिरहने व्यक्ति मात्र बदलिँदो परिवेशमा प्रभावकारी रहन सक्छ।
विदेशमा सिकेको सीप स्वदेश फर्काउने निर्णय
बेंगलुरुमा काम गरिरहेका बेला भोलबहादुरले इन्टरनेटमा नेपालमा म्यारियट होटल खुल्न लागेको जानकारी पाए। उनले आवेदन दिए, अन्तर्वार्ता उत्तीर्ण गरे र स्वदेश फर्कने निर्णय गरे।
१८ फेब्रुअरी २०१९ मा उनी काठमाडौं म्यारियट होटलमा सेफ दी पार्टीका रूपमा आबद्ध भए। भारतका विभिन्न होटलमा वर्षौं लगाएर आर्जन गरेको सीपलाई अब आफ्नै देशमा प्रयोग गर्ने अवसर मिलेको थियो। परिवारको नजिक रहेर काम गर्न पाउनु पनि उनको निर्णयको महत्त्वपूर्ण पक्ष थियो।
काठमाडौं म्यारियटमा करिब पाँच वर्षको अवधिमा उनी डेमी सु सेफ र त्यसपछि सु सेफ बने। अब उनको जिम्मेवारी व्यक्तिगत पाककलाभन्दा धेरै फराकिलो भइसकेको थियो। मेनु योजना बनाउने, अलाकार्ट तथा भोजका लागि परिकार व्यवस्थापन गर्ने, कर्मचारीलाई तालिम दिने र भान्साको समग्र कार्यप्रणाली व्यवस्थित गर्ने काममा उनी संलग्न हुन थाले।
यस अवधिमा उनले नेपाली सामग्री र परिकारलाई पनि आफ्नो पाककलाको सोचसँग जोड्न थाले। उनको मेनुमा बटर चिकेन, सीख कबाब र दाल मखनीसँगै मःमः, टिमुर चिकेन र मुस्ताङ आलुजस्ता परिकारले ठाउँ पाउन थाले।
उनका लागि परम्परागत स्वाद र आधुनिक प्रस्तुतिबीच विरोधाभास छैन। परिकारको मौलिकता जोगाउँदै त्यसलाई नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ। आवश्यक कुरा स्वादको आत्मा नहराउनु हो।
मसला प्रयोग गर्ने उनको शैलीमा पनि यही सोच देखिन्छ। खानालाई आधारभूत स्वाद र बनावट दिन मुख्य मसला, सुगन्धका लागि खडा मसला र अन्तिम ताजापनका लागि प्रयोग गरिने मसला छुट्टाछुट्टै भूमिकामा रहन्छन्। हरेक सामग्रीको आफ्नै काम हुन्छ।
टोली व्यवस्थापन पनि यस्तै हो। सबै कर्मचारीको सीप, अनुभव र जिम्मेवारी फरक हुन सक्छ। तर सबैको योगदानलाई उचित स्थान दिन सकियो भने मात्रै समग्र परिणाम उत्कृष्ट हुन्छ।
काठमाडौंमा काम गर्दा उनले सिकेको अर्को महत्त्वपूर्ण पाठ जिम्मेवारीको थियो। कुनै काम बिग्रँदा दोषी को हो भनेर खोज्नुभन्दा समस्या कसरी समाधान गर्ने भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नेतृत्वको अर्थ गल्ती नहुनु होइन, गल्ती भएपछि त्यसलाई स्वीकार गरेर सुधारको बाटो पहिल्याउनु हो।
आदेश पालना गर्नेबाट निर्णय लिने ठाउँसम्म
सन् २०२४ मा भोलबहादुरले अर्को होटल संस्कृतिको अनुभव लिन सोआल्टीमोडस्थित हायात प्लेस काठमाडौंमा काम सुरु गरे। उक्त होटल पछि हायात सेन्ट्रिकका रूपमा परिचित भयो। त्यहाँ उनले सु सेफबाट सेफ दी क्युजिनसम्मको जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर पाए।
उनको कामको प्रकृति फेरिँदै थियो। पहिले आफ्नो विभागमा खाना तयार पार्ने र गुणस्तर कायम राख्ने जिम्मेवारी थियो। पछि टोलीलाई काममा सहयोग गर्ने, कामको गति मिलाउने, मेनु र मापदण्ड व्यवस्थापन गर्ने तथा भान्साको समग्र सञ्चालनमा निर्णय लिने जिम्मेवारी थपियो।
म्यारियट र हायात दुवैबाट उनले प्रशिक्षकसम्बन्धी प्रमाणपत्र हासिल गरे। म्यारियटमा ब्रिलियन्ट एक्जिक्युटिभ अफ द मन्थ र क्लिनलिनेस च्याम्पियनको मान्यतासमेत पाए।
उनको व्यावसायिक यात्रामा सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन पदको नाम फेरिनु मात्र थिएन, कामप्रतिको दृष्टिकोण बदलिनु थियो।
सुरुमा उनलाई के गर्ने भनेर कसैले बताइदिनुपर्थ्यो। पछि अरूले के गर्ने भन्ने निर्णयका लागि उनीतर्फ हेर्न थाले। आफ्नो विभाग सम्हाल्ने जिम्मेवारीबाट सुरु भएको यात्रा टोलीलाई सहयोग गर्ने, कामको सिफ्ट सञ्चालन गर्ने, मेनु योजना बनाउने र अन्ततः सम्पूर्ण भान्साको जिम्मेवारी लिने तहसम्म पुग्यो।
यो परिवर्तन एकैपटक आएको थिएन। वर्षौंको अभ्यास, वरिष्ठबाट सिक्ने बानी, गल्ती सच्याउने धैर्य र जिम्मेवारीबाट पछि नहट्ने स्वभावले उनलाई यहाँसम्म पुर्याएको थियो।
अनुभवलाई सीपको प्रमाणमा बदल्दै
हेड सेफको जिम्मेवारी सम्हाल्दै गर्दा पनि भोलबहादुरले औपचारिक अध्ययन र तालिमलाई निरन्तरता दिएका छन्। सन् २०२६ मा उनले राष्ट्रिय सीप परीक्षण बोर्ड (सीटीईभीटी) बाट खाद्य उत्पादनसम्बन्धी राष्ट्रिय सीप प्रमाणपत्र हासिल गरे। वर्षौंको व्यावहारिक अनुभवबाट आर्जन गरेको सीपलाई यसले औपचारिक मान्यता दिएको छ।
त्यसैगरी, उनले स्कटिस हस्पिटालिटी एकेडेमीबाट व्यवस्थापन तहको खाद्य स्वच्छता तथा एचएसीसीपीसम्बन्धी तालिम पूरा गरेका छन्। खाद्य उत्पादनमा जोखिम पहिचान, नियन्त्रण र स्वच्छताका मापदण्ड कायम गर्न यस्तो ज्ञान महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
स्टारसेफ हस्पिटालिटीबाट उनले व्यावसायिक सेफ प्रशिक्षक तथा सल्लाहकारको प्रमाणपत्र पनि प्राप्त गरेका छन्। यसले पाककलाका प्रविधि, स्वच्छता र भान्सा सुरक्षासम्बन्धी ज्ञान अरूलाई सिकाउने उनको क्षमतालाई थप बल दिएको छ।
यी प्रमाणपत्र केवल व्यक्तिगत उपलब्धिको सूची होइनन्। व्यावहारिक अनुभवलाई नयाँ ज्ञानसँग जोड्ने र सिकेको सीपलाई अरूका लागि उपयोगी बनाउने उनको प्रयासका प्रमाण पनि हुन्।
पाककलाजस्तो अभ्यासमा आधारित पेसामा अनुभवको ठूलो महत्त्व हुन्छ। तर अनुभवलाई व्यवस्थित ज्ञान, प्रमाणित सीप र बदलिँदो मापदण्डसँग जोड्न सकियो भने त्यसको उपयोगिता अझ बढ्छ। भोलबहादुरले आफ्नो यात्रामा यही पक्षलाई महत्त्व दिएका छन्।
आफूले नपाएको अवसर अर्को पुस्तालाई
आज भोलबहादुरका लागि नेतृत्वको अर्थ आफ्नै हातले उत्कृष्ट खाना बनाउनुमा मात्र सीमित छैन। आफूले सिकेको ज्ञान अरूलाई सिकाउनु, टोलीका सदस्यलाई सक्षम बनाउनु र उनीहरूलाई अगाडि बढ्ने अवसर दिनु पनि उनको जिम्मेवारीभित्र पर्छ।
आफ्नो करिअरको सुरुआत सम्झँदा उनी त्यस्ता युवालाई बुझ्न सक्छन्, जो सीप सिक्ने इच्छा लिएर भान्सामा प्रवेश गर्छन् तर कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने थाहा पाउँदैनन्। त्यसैले उनी नयाँ पुस्ताका सेफलाई अभ्यास गर्ने, प्रश्न सोध्ने, गल्ती गर्ने र त्यसबाट सिक्ने अवसर दिन चाहन्छन्।
उनको सोचमा ज्ञान लुकाएर राख्नेभन्दा बाँड्नु महत्त्वपूर्ण छ। आफूले सिकेको कुरा अरूलाई सिकाउँदा आफ्नो सीपको मूल्य घट्दैन, बरु समग्र टोलीको क्षमता बढ्छ।
भान्सामा नयाँ कर्मचारीले गल्ती गर्न सक्छ। तर गल्तीलाई केवल कमजोरी ठानेर दण्डित गर्ने हो भने सिक्ने अवसर सीमित हुन्छ। गल्तीको कारण बुझेर सुधार गर्ने वातावरण बनाउन सकियो भने त्यही अनुभव भविष्यको दक्षताको आधार बन्न सक्छ।
यसको अर्थ मापदण्डमा सम्झौता गर्नु होइन। बरु उच्च मापदण्ड किन आवश्यक छन् भन्ने बुझाउँदै त्यसलाई पूरा गर्न आवश्यक सीप विकास गराउनु हो। स्वच्छता, स्वाद, समयपालन र ग्राहकको सन्तुष्टिमा सम्झौता नगरी कर्मचारीलाई सिक्न र अघि बढ्न सहयोग गर्नु नै प्रभावकारी नेतृत्व हो।
भोलबहादुरको यात्रा यस अर्थमा एउटा व्यक्तिगत सफलताको कथा मात्र होइन। सीप सिक्ने अवसर पाएपछि मानिस कसरी अघि बढ्न सक्छ र त्यही अवसर अरूलाई उपलब्ध गराउन सकेमा एउटा व्यक्तिको अनुभव कसरी सामूहिक क्षमतामा बदलिन सक्छ भन्ने उदाहरण पनि हो।
नेतृत्वको स्वाद
खोटाङबाट भारत पुगेका बेला भोलबहादुरसँग भविष्यको स्पष्ट योजना थिएन। तर उनले जहाँ काम पाए, त्यहीँ सिक्ने अवसर खोजे। क्लबमा सुरु भएको जिज्ञासा तन्दुरको आगोसम्म पुग्यो। तन्दुरमा खारिएको सीपले उनलाई दिल्लीको रेस्टुरेन्ट हुँदै पाँचतारे होटलसम्म पुर्यायो। विभिन्न सहर र होटलका अनुभवले उनको ज्ञान फराकिलो बनाए। स्वदेश फर्किएपछि उनले त्यही सीपलाई नेपाली सामग्री, स्थानीय स्वाद र नयाँ पुस्ताको विकाससँग जोड्न थाले।
उनको यात्रामा सफलता कुनै एउटा ठूलो अवसरको परिणाम मात्र होइन। साना अवसरलाई सिकाइमा बदल्ने बानी, आफ्नो सीपमाथिको भरोसा, निरन्तर अभ्यास र जिम्मेवारी स्वीकार गर्ने स्वभावको संयुक्त परिणाम हो।
नेतृत्वबारे उनको जीवनले सिकाउने पाठ पनि यही हो—नेतृत्व पदबाट सुरु हुँदैन, आफ्नो कामप्रतिको दृष्टिकोणबाट सुरु हुन्छ। अरूलाई निर्देशन दिनुअघि आफैँ सिक्नुपर्छ। जिम्मेवारी पाएपछि त्यसलाई पूरा गर्नुपर्छ। टोलीको नेतृत्व गर्न थालेपछि अरूको क्षमता चिन्नुपर्छ। अनि आफूले सिकेको कुरा अर्को पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्न सक्नुपर्छ।
तन्दुरको आगोले भोलबहादुरलाई पाककलाको सीप मात्र सिकाएन। धैर्य, सन्तुलन, अनुशासन र जिम्मेवारीको महत्त्व पनि बुझायो। आज उनी भान्साको नेतृत्व गरिरहेका छन्, तर उनको यात्राको सबैभन्दा अर्थपूर्ण पक्ष पद वा प्रमाणपत्रमा मात्र भेटिँदैन। त्यो त उनले आफ्नो अनुभवबाट सिकेका पाठ अरूलाई सिकाउन थालेको क्षणमा देखिन्छ।
