इजरायल–अमेरिका र इरान युद्ध : तेस्रो दिनमा तनाव उत्कर्षमा, तेल बजारमा ठूलो असर
काठमाडाैँ । इजरायल–अमेरिका र इरानबीच जारी युद्ध तेस्रो दिनमा प्रवेश गर्दा क्षेत्रीय तनाव थप चर्किएको छ । पछिल्लो घटनाक्रममा इरानले साउदी अरबको महत्वपूर्ण तेल रिफाइनरी ‘रास तनुरा’ मा आक्रमण गरेको जनाइएको छ ।
आक्रमणपछि साउदीको सरकारी तेल कम्पनी Saudi Aramcoअन्तर्गत सञ्चालित उक्त रिफाइनरी बन्द गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् ।
दैनिक करिब ५ लाख ५० हजारदेखि ६ लाख ब्यारेलसम्म कच्चा तेल प्रशोधन क्षमता रहेको यो संरचना विश्वकै प्रमुख अपतटीय तेल लोडिङ टर्मिनलमध्ये एक मानिन्छ । यहाँबाट अमेरिका, एसिया र युरोपतर्फ ठूलो मात्रामा कच्चा तेल निर्यात हुँदै आएको छ ।
अमेरिका र इजरायलका निरन्तर आक्रमणको जवाफस्वरूप इरानले मध्यपूर्वका विभिन्न क्षेत्रमा मिसाइल आक्रमण विस्तार गरेको बताइएको छ ।
इरानले इजरायलसँगै कतार, बहराइन र संयुक्त अरब इमिरेट्समा समेत हमलाहरू पुनः सुरु गरेको जनाएको छ। युद्ध विस्तार भएसँगै ऊर्जा बजारमा तीव्र असर देखिएको छ ।
विश्वव्यापी मापदण्ड मानिने Brent Crude कच्चा तेलको मूल्य सोमबार १० प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ८२ डलरभन्दा माथि पुगेको छ। प्राकृतिक ग्यासको मूल्य पनि झण्डै ५० प्रतिशतले वृद्धि भएको बताइएको छ ।
विश्वका प्रमुख निर्यातकर्तामध्ये एक QatarEnergy ले आफ्ना संरचनामा सैन्य आक्रमण भएपछि उत्पादन अस्थायी रूपमा रोकेको जनाएको छ ।
यसैबीच, इरानका शीर्ष राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारी अली लारीजानीले अमेरिका–इरानबीच कुनै वार्ता नहुने स्पष्ट पारेका छन्। उनले इरानले अमेरिकासँग पुनः वार्ता सुरु गर्ने प्रयास गरेको भन्ने समाचारको खण्डन गरेका छन् ।
युद्धमा लेबनानस्थित इरान समर्थित सशस्त्र समूह Hezbollah पनि सक्रिय रूपमा सहभागी भएको छ । हिजबुल्लाहले इजरायलका विभिन्न स्थानमा बमबारी गरेको र इरानी सर्वोच्च नेता आयातुल्लाह अली खामेनेईको मृत्युको बदला लिने घोषणा गरेको बताइएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूको रिपोर्टअनुसार अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा इरानका एक हजारभन्दा बढी स्थानमा हमला गरिसकेका छन् ।
प्रारम्भिक ३० घण्टामा मात्रै दुई हजारभन्दा बढी बम खसालिएको दाबी गरिएको छ । हालसम्म २०० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको र ७४० भन्दा बढी घाइते भएको खबर छ । एक विद्यालयमा मिसाइल खस्दा १८० छात्राको मृत्यु भएको र ४५ जना घाइते भएको उल्लेख गरिएको छ ।
फेब्रुअरी २८ बाट सुरु भएको यस युद्धको पहिलो दिनमै इरानी सर्वोच्च नेता आयातुल्लाह अली खामेनेई मारिएको दाबी गरिएको छ भने आइतबार तीन जना अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको जनाइएको छ।
युद्ध विस्तारसँगै मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्दै गएको छ भने ऊर्जा आपूर्ति र विश्व अर्थतन्त्रमा यसको प्रत्यक्ष प्रभाव देखिन थालेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
