२० फाल्गुन २०८०, आइतबार

नयाँ कानूनको विरोधमा किन प्रर्दशन गरिरहेका छन् भारतका किसान ?

प्रकाशित मिति :  21 September, 2020 9:51 am


काठमाडौं, ५ असोज ।

भारतको पञ्जाब , हरियाणा र उत्तर प्रदेशलगायत धेरै ठाउँमा कृषि सम्बन्धी बिलहरू बिरुद्ध विरोध प्रदर्शन भइरहेको छ।

विरोधकैबीच तीन वटै विधेयकहरू लोकसभामा पारित भएका छन्। किसानहरू विधेयकको भने विपक्षी दलहरूले सरकारलाई निशाना बनाइरहेका छन् । सरकार भने किसानहरूको लागि हितकारी भएको वर्णन गर्दैछ।

विरोधकाबीच पारित भएका तीनवटै विधेयकमा के छ ?

किसानहरूले उत्पादन र व्यापार (पदोन्नती र सरलीकरण) विधेयक, २०२०:

यस विधेयकमा पारिस्थितिकी प्रणाली सिर्जना गर्ने प्रावधान छ जहाँ किसान र व्यापारीहरूले बजार बाहिर फसल बेच्न पाउने अधिकार पाउनेछन्। प्रावधानमा राज्य भित्र र दुई राज्य बीचको व्यापार बढाउन भनिएको छ। यो बजार र यातायातमा खर्च कम गर्न भनिएको छ।

किसान (सशक्तिकरण र संरक्षण) मूल्य बीमा र कृषि सेवा सम्झौता विधेयक, २०२०:

यस विधेयकमा कृषि सम्झौताको बारेमा राष्ट्रिय रूपरेखा प्रदान गरिएको छ।

विधेयकले किसानहरुलाई कृषि उत्पादन, कृषि सेवाहरु, कृषि व्यवसाय फर्महरु, प्रोसेसरहरु, थोक बिक्रेताहरु, ठूला खुद्रा विक्रेताहरु र निर्यातकर्ताहरुको बिक्रीसंग जोड्न शक्ति प्रदान गर्ने भनिएका छ । अनुबंधित कृषकहरुलाई गुणस्तरीय बीउ, प्राविधिक सहयोग र बाली स्वास्थ्य अनुगमन, सुविधा र बाली बीमाको आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने उल्लेख छ ।

अत्यावश्यक वस्तुहरू (संशोधन) विधेयक २०२०:

यस विधेयकमा अनाज, दाल, तिलहन, खाद्य तेल, प्याज आलुलाई आवश्यक वस्तुहरूको सूचीबाट हटाउने व्यवस्था छ।  विश्वास छ कि विधेयकको प्रावधानले किसानहरुलाई उचित मूल्य प्राप्त गर्न सक्षम गर्दछ किनकि बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्नेछ।

किन विरोध भइरहेको छ नयाँ कानूनको ?

किसान संगठनहरुले नयाँ कानून लागू भएपछि कृषि क्षेत्र पनि पूँजीपति वा कर्पोरेट घरानाको हातमा पर्नेछ र किसानहरू नोक्सान हुने दाबी गरेका छन् ।

कृषि विज्ञ देवेन्द्र शर्माका अनुसार किसानको चिन्ता जायज छ। बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले भनेका छन्,”यदि किसानले बजारमा राम्रो मूल्य पाइरहेका भए किन तिनीहरू बाहिर जान्छन्।”

उनको तर्क छ कि उत्पादनहरुमा किसानहरु एमएसपी प्राप्त गर्ने छैनन र तिनीहरूलाई कम मूल्य मा बेच्न बाध्य हुने छन् । पञ्जाबमा गहुँ र चामलको सब भन्दा ठूलो हिस्सा या त एफसीआईद्वारा उत्पादन गरिएको छ, वा एफसीआईले यसलाई खरीद गर्दछ।

आन्दोलनकारीहरूको दाबी छ कि एफसीआई अब राज्यको मण्डिबाट कृषि उपज खरिद गर्न सक्ने छैन । यसबाट एजेन्ट र अधिकृत विक्रेताहरुलाई २ दशमलव ५ प्रतिशत घाटा पुर्‍याउँछ। साथै राज्यले यसको छ प्रतिशत कमीशन पनि गुमाउनेछ, जुन उसले एजेन्सीको खरीदमा राख्दै आएको छ।

विज्ञ देवेन्द्रका अनुसार आउँदा दिनहरुमा मण्डीहरु बिस्तारै अन्त्य हुन थाल्ने छ । साथै, मुख्यतया सहरी क्षेत्रमा कृयाशील ३० हजार एजेन्टहरुका साथै ३ लाख मण्डी मजदुर र ३० लाख भूमिहिन किसानका लागि ठूलो झड्का हो ।

दुई राज्यबीचको व्यापारलाई बढावा दिने व्यवस्थामा विज्ञ देवेन्द्रले भनेका छन्, “झण्डै ८६ प्रतिशत साना किसानहरु एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा पुग्दैनन्, अर्को राज्यमा जाने सवाल नै उठ्दैन। यो विधेयक बजारका लागि बनेको छ, किसानका लागि लागी होइन । ”

विधेयकका अनुसार यसले किसानहरुलाई नयाँ प्रविधिको साथ सम्पर्क गर्न सक्नेछ, पाँच एकड भन्दा कम जमिनमा रहेका किसानहरूले कन्ट्र्याकसबाट फाइदा पाउने छनछन् ।

आवश्यक वस्तु संशोधन विधेयकमा विज्ञ देवेन्द्रको तर्क छ कि यसले कालो बजारलाई बढावा दिनसक्ने छ । उनी भन्छन्, “हामीले होर्डिंगलाई वैधता दियौं, यी चीजहरू अब नियन्त्रण हुने छैन।”



प्रतिक्रिया दिनुहोस !